De Pietsjlamp – 22. Nowy van Hedel

In de rubriek ‘De Pietsjlamp’ zet De Beekdaeler bijzondere personen of gebeurtenissen in de schijnwerpers. We belichten ze met onze Pietsjlamp.

Merkelbeek – Nowy van Hedel is verzamelaar èn onderzoeker. Zijn verzameling die verband houdt met WO I en II is indrukwekkend. Het jarenlange onderzoek naar het stoffelijk overschot van de vermiste soldaat Clifford Mills is onbeschrijflijk. ‘We mogen nooit vergeten wat die jongens voor ons hebben gedaan.’

Nowy van Hedel uit Merkelbeek is gefascineerd door de geschiedenis rondom de twee Wereldoorlogen. Via zijn project Whispers of fallen honor houdt hij de herinnering aan hen die sneuvelden levend. Tekst en foto Katja Waltmans

Als Nowy begint met vertellen over zijn levenswerk, begrijp ik al gauw waarom zijn vrouw Rachelle mij vooraf waarschuwde dat ik enkele uren moest uittrekken voor dit interview. Nowy heeft een fascinatie voor details, kent en vertelt het verhaal achter elk item dat hij bezit. Toch blijf ik tot het eind toe geboeid door de enorme bevlogenheid die Nowy uitstraalt als hij zijn verhaal doet. Het gaat gepaard met de nodige emoties. Want dat is wat hij wil: hún verhaal vertellen en de nagedachtenis levend houden.

Lotje
Waar komt die fascinatie vandaan? ‘Als tiener kreeg ik eens wat spulletjes. Een pet, een embleem. We speelden er soldaatje mee op straat. Later bezocht ik in de Ardennen een museum over de oorlog. De tanks en uniformen vond ik mooi en interessant. Op een vakantie in Tsjechië kwam ik Russische oorlogspullen tegen. Ik dacht: Wow, das minder bekend.’ Geleidelijk aan groeit zijn interesse in het onderwerp en gaat hij bewust verzamelen. ‘Op een Duitse rommelmarkt kocht ik een lotje van een Duitse soldaat. Er zaten bankpapieren, foto’s en andere documenten bij. Dat was het moment dat ik via internet begon met het opzoeken van informatie.’ Daarmee is ook de basis voor Nowy’s researchwerkzaamheden gelegd, die uiteindelijk leidden tot een 12 jaar lange zoektocht naar het lichaam van Clifford Mills.
‘Mijn vader wakkerde mijn interesse voor de Amerikaanse cultuur aan door mij aan te melden voor een adoptiegraf in Margraten. Ik kreeg een A4tje met afkortingen, verwijzend naar de eenheden waarvoor Stanley Clark vocht. Tijdens een bezoek aan zijn graf nam ik me voor hem een gezicht te geven. Ik wilde een foto vinden, achterhalen wie hij was. Had hij broers of zussen? Leefde wellicht nog een deel van zijn familie?’ Hier ontstond het project de gezichten van Margraten.

Flying Coffin
Clifford Mills had geen graf. ‘Alleen zijn naam op de muur in Margraten was stille getuige van het feit dat hij zijn leven had gegeven voor onze vrijheid. Hij had geen nummer en er werd nooit een lichaam gevonden. ’Nowy duikt letterlijk de geschiedenis in. Ontleed de hele militaire loopbaan van Clifford, worstelt zich door
ontelbare documenten en foto’s heen, stelt vragen bij nationale en internationale instanties, speurt wereldwijd het web af en legt contact met de familie in Amerika. De doorbraak komt als Nowy ontdekt dat Mills behoorde tot de Flying Coffins. Op deze manier zweefde hij het Kanaal over en kwam terecht in vijandelijk gebied rondom Nijmegen, net over de grens in Duitsland. Twaalf jaar nadat Nowy zich voornam te onderzoeken of hij het lichaam van Clifford kon traceren, blijkt Mills een van de drie onbekende soldaten te zijn van de crash met de glider. Zijn stoffelijk overschot ligt begraven op Henry Chapel. Het graf met de onbekende soldaten wordt geopend, het lichaam wordt geïdentificeerd in Hawaï en vervolgens overgebracht naar Amerika waar hij thuis, met militaire eer, wordt begraven naast zijn vrouw. De bescheiden onderzoeker probeert via zijn project Whispers of fallen honor aanvragen van families en musea uit de hele wereld te verwerken. Helaas zit er weinig brood in. ‘Mijn drive blijft echter de herinnering levend houden. De jongens die hun leven voor ons gaven, zijn niet voor niets gestorven. The sacrifices of the past shall be revealed and valued in the present.’